Our Recent Posts

Archive

Tags

คนทำดนตรีประกอบภาพยนตร์ที่มีชื่อเสียง เขาหาแรงบันดาลใจมาจากไหนกัน?


คำถามยอดนิยมที่เรามักได้ยินทุกครั้งเวลามีการสัมภาษณ์ศิลปินก็คือ “ผลงานชิ้นนี้ได้แรงบันดาลใจมาจากไหน?” โดยเฉพาะถ้าศิลปินคนนั้นมีชื่อเสียงมาก หรือถ้าผลงานของเขาประทับใจเรามากๆ เราก็จะยิ่งให้ความสนใจกับแรงบันดาลใจของเขาเป็นพิเศษ แต่แรงบันดาลใจคือทุกอย่างของผลงานศิลปะจริงรึเปล่า? ศิลปินสามารถแต่งเพลงโดยไม่มีแรงบันดาลใจได้ไหม?

ลักษณะของงานดนตรีประกอบภาพยนตร์

โดยปกติแล้ว คนทำดนตรีประกอบภาพยนตร์จะเริ่มทำงานได้ตั้งแต่ช่วง postproduction ของภาพยนตร์ นั่นหมายความว่าหลังจากการผลิตหนังได้เริ่มตั้งแต่การเขียนบท ไปจนถึงการถ่ายทำ และได้มีการตัดต่อ rough cut ออกมาเรียบร้อยแล้ว ด้วยเหตุนี้งานทำดนตรีประกอบภาพยนตร์จึงเป็นงานที่มี deadline ค่อนข้างด่วนเสมอ และคนทำดนตรีประกอบก็ไม่สามารถจะนั่งรอแรงบันดาลใจให้มาก่อน แล้วจึงค่อยลุกไปทำงาน ไม่อย่างนั้นงานก็คงจะเสร็จไม่ทัน

แต่ทำไมดนตรีประกอบภาพยนตร์บางเรื่องถึงเขียนออกมาได้ดีมากๆ เลยล่ะ? นอกจากตัวดนตรีจะมีความไพเราะแล้ว มันยังทำให้ผู้ชมอย่างเรารู้สึกร่วมไปกับตัวละคร หรือเข้าใจบรรยากาศของฉากต่างๆ ได้ราวกับเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นกับตัวเราเอง วันนี้เราลองไปดูกันครับว่า film composers ที่มีชื่อเสียงระดับโลกเขาหาแรงบันดาลใจมาจากไหนกัน

1. Erich Korngold

Hugo Friedhofer ผู้เรียบเรียงดนตรีสำหรับวงออเคสตรา (orchestrator) ของ Erich Korngold บอกว่า ขั้นตอนการทำงานของ Korngold เริ่มจากการดูหนังทั้งเรื่อง (โดยไม่มีดนตรี) แล้วกลับบ้านไปเขียน themes มาจำนวนนึง แล้วเขาก็กลับมานั่งดูหนังอีกรอบ แต่คราวนี้พยายามลองเล่นเปียโนด้วยการด้นสด (improvise) ไปด้วย เล่นไปพร้อมๆ กับที่หนังกำลังฉาย หลังจากนั้นก็ค่อยขัดเกลาเรียบเรียงดนตรีใหม่จนเสร็จ พร้อมแก่การบันทึกเสียงดนตรีประกอบภาพยนตร์

2. John Williams

John Williams ซึ่งเคยเป็นนักเปียโนแจ๊สมาก่อน ก็มักจะเริ่มทำดนตรีประกอบภาพยนตร์จากการ improvise บนเปียโนเช่นกัน แต่แตกต่างจาก Korngold เล็กน้อยตรงที่พอหลังจากดูหนังเสร็จและ improvise บนเปียโนแล้วนั้น เขาจะเขียนดนตรีสำหรับออเคสตราเต็มวงทุกวัน ความยาวดนตรีวันละประมาณ 3 นาที โดยเขียนเป็นสกอร์ย่อส่วน (shorthand score) ใช้เพียงดินสอและกระดาษเท่านั้น

3. Danny Elfman

Janet Halfyard เขียนในหนังสือ Danny Elfman’s Batman: A Film Score Guide ว่า Danny Elfman เริ่มหาแรงบันดาลใจตั้งแต่เริ่มทำงานกับผู้กำกับ ด้วยการไปเยี่ยมชมฉากที่ใช้ในการถ่ายทำ และได้ซึมซับ tone ของหนังจากสถานที่ถ่ายทำจริงก่อนที่เขาจะทำดนตรีประกอบ Danny Elfman ใช้วิธีนี้บ่อยมากตั้งแต่ตอนทำดนตรีประกอบหนังของ Burton เรื่อง Beetlejuice

4. Alex North

Alex North ผู้ทำดนตรีประกอบภาพยนตร์คลาสสิกอย่างเรื่อง A Streetcar Named Desire ก็เริ่มทำงานในช่วง postproduction เช่นเดียวกับคนอื่นๆ แต่เขามักได้รับแรงบันดาลใจจากบทหนัง ก่อนที่หนังจะถูกถ่ายทำด้วยซ้ำ คงไม่น่าแปลกใจเท่าไหร่เพราะ Alex North มีประสบการณ์อย่างมากในการทำดนตรีให้ละครเวที ละครสด ทำให้เขาสามารถตีความบทได้ดีเป็นพิเศษ

5. James Newton Howard

James Newton Howard เริ่มอ่านบทและเขียนดนตรีชุด (suite) ความยาว 10-20 นาทีทันทีจากความประทับใจที่ได้จากการอ่านบท บางครั้งดนตรีอาจจะเปลี่ยนแปลงทีหลัง แต่ไอเดียส่วนมากที่อยู่ในดนตรีชุดนี้ ก็จะถูกนำไปปรับเข้ากับหนังในที่สุด

6. Max Steiner

ในทางกลับกัน Max Steiner นักแต่งดนตรีประกอบภาพยนตร์รุ่นบุกเบิก กลับไม่เห็นด้วยกับการทำดนตรีจากการอ่านบทเอามากๆ เขาบอกว่าบทหนังมักจะเปลี่ยนแล้วเปลี่ยนอีกกว่าจะหนังจะผลิตเสร็จ “ผมไม่เคยเขียนดนตรีจากบท ผมรู้สึกขยาดทุกครั้งที่เห็นบทหนัง” ด้วยเหตุนี้ Max Steiner จึงสบายใจกับการทำดนตรีประกอบในช่วง postproduction มากกว่า

7. Ennio Morricone

ในตอนที่ Ennio Morricone ทำดนตรีประกอบภาพยนตร์เรื่อง Once Upon a Time in the West นั้น ผู้กำกับ (Sergio Leone) ขอให้ Morricone ทำดนตรีและบันทึกเสียงก่อนที่จะถ่ายทำ แล้วดนตรีนั้นก็ถูกนำไปเปิดในลำโพงในระหว่างการถ่ายทำเพื่อให้นักแสดงเข้าถึงอารมณ์ความรู้สึกของฉากต่างๆ อย่างเต็มที่

อย่างไรก็ตาม การทำงานแบบที่ว่านี้เป็นเคสที่หายากมากและไม่ค่อยมีผู้กำกับชอบทำงานวิธีนี้สักเท่าไหร่นัก ยิ่งไปกว่านั้น บางทีผู้กำกับอาจจะเปลี่ยนใจไม่ชอบเพลงนั้นขึ้นมาแล้วก็ได้ (ทั้งๆ ที่เพลงแต่งเสร็จ อัดเสียงเสร็จหมดแล้ว) อย่างเช่นในกรณีของดนตรีประกอบภาพยนตร์เรื่อง The Mosquito Coast ที่บันทึกเสียงเสร็จเรียบร้อยแล้ว แต่ผู้กำกับ Peter Weir กลับเปลี่ยน concept ของหนังทีหลัง ทำให้นักแต่งเพลง Maurice Jarre ต้องทิ้งดนตรีที่ทำเสร็จแล้วทั้งหมด แล้วมาเริ่มทำใหม่ตั้งแต่ต้น

บางครั้ง เสียงเล็กๆ น้อยๆ ในหนังก็อาจเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนทำดนตรีประกอบได้ ขอยกตัวอย่างเคสของ Morricone อีกครั้งในเรื่อง The Good, the Bad, and the Ugly ที่ธีมหลักเริ่มต้นด้วยการเคลื่อนไปมาระหว่างโน้ตสองตัวที่ห่างกันเป็นคู่สี่ (perfect 4th) แล้วเราก็ยังได้ยินโมทีฟนี้บ่อยๆ ตลอดทั้งเรื่องเพราะมันกลายมาเป็นธีมของตัวละครหลักทั้ง 3 ตัว ซึ่งตรงนี้ Morricone อธิบายว่ามันคือการเลียนเสียงหมาป่าที่หอนในฉากแรกของหนัง

8. Bernard Herrmann

Bernard Herrmann ทำดนตรีประกอบโดยเชื่อสัญชาตญาณของตัวเองเป็นหลัก เขามักจะดู rough cut ของหนังแล้วก็ทำดนตรีเลย เพื่อให้เข้ากับ mood & tone ของฉากต่างๆ Herrmann บอกว่า เขาไม่ค่อยเขียน themes ในแบบดั้งเดิมที่เป็นการใช้ leitmotif (รูปแบบทำนอง รูปแบบจังหวะ ฯลฯ) มาผูกกับตัวละครต่างๆ แต่เขาเชื่อว่าดนตรีประกอบภาพยนตร์มีหน้าที่หลักคือ การเข้าใจความคิดความรู้สึกของตัวละคร และใช้ดนตรีเพิ่มความเข้มข้นนั้นให้ชัดเจนยิ่งขึ้น